Shloka 3
Rukmī’s Offer of Aid and Arjuna’s Refusal (रुक्मिप्रस्तावः—अर्जुनप्रत्याख्यानम्)
न हि जातु द्वयोरबुद्धि: समा भवति कर्हिचित् | शौर्य च बलनेतृणां स्पर्थते च परस्परम्,“दो पुरुषोंकी बुद्धि कभी समान नहीं होती। यदि दोनों ओर योग्य सेनापति हों तो उनका शौर्य एक-दूसरेकी होड़में बढ़ता है
na hi jātu dvayor abuddhiḥ samā bhavati karhicit | śauryaṃ ca balanetṝṇāṃ spardhate ca parasparam |
เพราะสติปัญญาของคนสองคนย่อมไม่เหมือนกันเลย และเมื่อทั้งสองฝ่ายมีผู้นำทัพที่สามารถ ความกล้าหาญของพวกเขาย่อมประชันกัน เกื้อหนุนให้ยิ่งทวีขึ้น
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
People’s judgments are inherently diverse; in conflict, equally competent leadership on both sides intensifies mutual rivalry and brings out greater displays of valor—an observation about human nature and the dynamics of war.
In the Udyoga Parva’s war-preparation context, Vaiśampāyana comments on how differences in counsel and the presence of strong commanders on both sides lead to competitive escalation of heroism and effort.