Shloka 2
पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel
नरहस्तिरथाश्चानां सारं मध्यं च फल्गु च । सर्वेष्वेतेष्वनीकेषु संदिदेश नराधिप:,राजा दुर्योधनने पैदल, हाथी, रथ और घुड़सवार--इन सभी सेनाओंमेंसे उत्तम, मध्यम और निकृष्ट श्रेणियोंकोी पृथक्-पृथक् करके उन्हें यथास्थान नियुक्त कर दिया
narahastirathāś cānāṃ sāraṃ madhyaṃ ca phalgu ca | sarveṣv eteṣv anīkeṣu saṃdideśa narādhipaḥ ||
ในหมู่ทหารราบ ช้างศึก รถศึก และทหารม้า พระราชาได้คัดแยกส่วนที่ยอดเยี่ยม ส่วนที่ปานกลาง และส่วนที่ด้อยกว่า แล้วจัดวางลงในกองทัพทั้งปวงตามตำแหน่งอันควรแก่แต่ละหมู่.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores disciplined governance and strategic discernment: a ruler evaluates strengths and weaknesses and assigns roles accordingly. Ethically, it also shows how competence and order can be employed toward destructive ends, inviting reflection on the alignment of skill (nīti) with dharma.
As preparations for the Kurukṣetra war intensify, Duryodhana organizes his forces—infantry, elephants, chariots, and cavalry—classifying them into superior, middling, and inferior units and stationing each in appropriate positions within the army formations.