Shloka 15
भीष्मसेनापत्याभिषेकः
Bhīṣma’s Appointment as Commander-in-Chief
न चापि वयमत्यर्थ परित्यागेन कर्िचित् । कौरवै: शममिच्छामस्तत्र युद्धमनन्तरम्,हमलोग भी बहुत अधिक त्याग करके (सर्वस्व खोकर) कभी किसी भी दशामें कौरवोंके साथ संधिकी इच्छा नहीं रखते हैं। अत: इसके बाद हमारे लिये युद्ध ही करना उचित है
na cāpi vayam atyartha-parityāgena karhicit | kauravaiḥ śamam icchāmas tatra yuddham anantaram ||
และพวกเราก็มิได้ปรารถนาสันติกับเหล่ากุรุด้วยการสละยิ่งเกินควร—ยอมเสียสิทธิอันชอบธรรมของตนจนสิ้น. เพราะฉะนั้น เมื่อการประนีประนอมเช่นนั้นเป็นไปมิได้ สิ่งที่ตามมาสำหรับเราก็คือสงคราม
कृष्ण उवाच
Educational Q&A
Peace is desirable, but not at the cost of abandoning dharma through excessive concession. When a just settlement cannot be achieved without surrendering what is right, conflict becomes the unavoidable consequence.
In the Udyoga Parva’s lead-up to the Kurukṣetra war, Kṛṣṇa frames the limits of conciliation: the side he represents will not accept a peace that requires extreme forfeiture to the Kauravas; if such terms are demanded, war follows.