Shloka 24
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
नोपेक्षस्व महाबाहो पश्यमान: कुलक्षयम् | महाबाहो! जैसे प्रजापति प्रजाकी सृष्टि करके पुनः उसका संहार करते हैं, उसी प्रकार आप भी अपने कुलका विनाश देखकर उसकी उपेक्षा न कीजिये ।। अथ तेड्द्य मतिर्नष्टा विनाशे प्रत्युपस्थिते
nōpekṣasva mahābāho paśyamānaḥ kulakṣayam | yathā prajāpatiḥ prajāḥ sṛṣṭvā punaḥ saṃharati tathā tvam api svakulavināśaṃ dṛṣṭvā nāpekṣasva || atha te ’dya matir naṣṭā vināśe pratyupasthite ||
ข้าแต่มหาพาหุ อย่าได้เพิกเฉยเมื่อเห็นความพินาศแห่งตระกูลของตนต่อหน้า หากความพินาศยืนอยู่ที่ธรณีประตูแล้ว แต่วันนี้ปัญญาวินิจฉัยของท่านยังดับสูญ ความผิดแห่งหายนะนี้ย่อมตกแก่ท่านเอง
विदुर उवाच
Educational Q&A
A ruler must not be passive when the destruction of his own lineage and social order is imminent; ethical responsibility requires timely intervention, clear judgment, and action to prevent avoidable catastrophe.
Vidura is admonishing a powerful Kuru prince amid escalating conflict, warning him not to overlook the looming ruin of the Kuru family; he uses the cosmic analogy of Prajāpati’s creation and dissolution to stress the gravity and inevitability of consequences if one remains indifferent.