Shloka 19
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
तन्मे विलपमानस्य वचन समुपेक्षसे । को<यं दुर्योधनो नाम कुले5स्मिन् कुलपांसन:,मैं भी उसी वंशकी रक्षाके लिये विलाप कर रहा हूँ; परंतु न जाने क्यों आप मेरे कथनकी उपेक्षा कर रहे हैं। मैं पूछता हूँ, यह कुलांगार दुर्योधन इस कुलका कौन है? जिसके लोभके वशीभूत होनेपर भी आप उसकी बुद्धिका अनुसरण कर रहे हैं। लोभने इसकी विवेकशक्ति हर ली है। इसकी बुद्धि दूषित हो गयी है तथा यह पूरा अनार्य बन गया है
tan me vilapamānasya vacanaṃ sam-upekṣase | ko 'yaṃ duryodhano nāma kule 'smin kula-pāṃsanaḥ ||
วิดูระกล่าวว่า “เราคร่ำครวญเพื่อปกป้องวงศ์นี้เอง แต่ท่านกลับเพิกเฉยต่อถ้อยคำของเรา บอกเรามาเถิด—ชายที่ชื่อทุรโยธนะผู้นี้ในตระกูลเราแท้จริงคือใคร เป็นมลทินแห่งวงศ์! ทั้งที่เขาถูกความโลภครอบงำ ท่านยังเลือกเดินตามความเห็นของเขา ความโลภได้ชิงสติปัญญาไปแล้ว จิตคิดของเขาเศร้าหมอง และเขากลายเป็นผู้ไร้ความเป็นอารยะโดยสิ้นเชิง”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura warns that ignoring righteous counsel and following a greed-driven, morally degraded leader brings ruin to the family and the kingdom. Ethical governance requires discernment (viveka) and the courage to reject adharma even when it comes from one’s own kin.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Vidura addresses the Kaurava court (implicitly Dhṛtarāṣṭra), lamenting for the dynasty’s welfare. He rebukes the continued deference to Duryodhana, calling him a stain on the lineage and attributing his conduct to greed and corrupted judgment.