Shloka 4
उद्योगपर्व — अध्याय १४० (कृष्णेन कर्णं प्रति पाण्डवबल-वैशिष्ट्यप्रदर्शनम्) / Udyoga Parva, Chapter 140
Krishna’s appraisal of Pandava advantage and war portents
जनार्दन! कुन्तीने कन्यावस्थामें भगवान् सूर्यके संयोगसे मुझे गर्भमें धारण किया था और मेरा जन्म हो जानेपर उन सूर्यदेवकी आज्ञासे ही मुझे जलमें विसर्जित कर दिया था ।। सो<5स्मि कृष्ण तथा जात: पाण्डो: पुत्रो5स्मि धर्मतः । कुन्त्या त्वहमपाकीर्णो यथा न कुशलं तथा,श्रीकृष्ण! इस प्रकार मेरा जन्म हुआ है। अतः मैं धर्मतः पाण्डुका ही पुत्र हूँ; परंतु कुन्तीदेवीने मुझे इस तरह त्याग दिया, जिससे मैं सकुशल नहीं रह सकता था
janārdana! kuntyā kanyāvasthāyāṁ bhagavān sūrya-saṁyogena māṁ garbhe dhāritavatyāḥ; mama janma jāte ca sūryadevasyaivājñayā māṁ jale visṛṣṭavatyāḥ. so ’smi kṛṣṇa tathā jātaḥ; pāṇḍoḥ putro ’smi dharmataḥ. kuntyā tv aham apākīrṇo yathā na kuśalaṁ tathā.
กรรณะกล่าวว่า “โอ้ ชนารทนะ กุนตีเมื่อยังเป็นหญิงสาวได้ตั้งครรภ์ข้าด้วยการประสานแห่งเทพสุริยะ และครั้นข้าเกิดแล้ว ด้วยบัญชาของเทพองค์นั้นเอง นางก็ปล่อยข้าลงสายน้ำ โอ้ กฤษณะ นี่คือกำเนิดของข้า: ตามธรรมะข้าเป็นบุตรในสายของปาณฑุ แต่กุนตีทอดทิ้งข้าเสียจนความปลอดภัยและความผาสุกของข้าไร้ผู้คุ้มครอง”
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma as a principle that can affirm rightful identity and lineage, yet it also exposes the ethical cost of social fear and secrecy: Karna’s ‘legitimacy’ by dharma stands alongside the lived injustice of abandonment, shaping his moral psychology and choices.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Karna speaks to Krishna and recounts the circumstances of his conception by Surya and his abandonment by Kunti, asserting that by dharma he belongs to the Pandu line while emphasizing the harm caused by being set adrift.