Shloka 1
अदारा-नीति
Crisis Composure) and ‘Jaya’ Śravaṇa (Morale-Instruction
अपन करा बछ। सं: पजञ्चत्रिशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: विदुला और उसके पुत्रका संवाद--विदुलाके द्वारा कार्यमें सफलता प्राप्त करने 577053024& उपायोंका श पुत्र बवाच कृष्णायसस्येव च ते संहत्य हृदयं कृतम् मम मातस्त्वकरुणे वीरप्रज्ञे हामर्षणे,पुत्र बोला--माँ! तेरा हृदय तो ऐसा जान पड़ता है, मानो काले लोहपिण्डको ठोक- पीटकर बनाया गया हो। तू मेरी माता होकर भी इतनी निर्दय है। तेरी बुद्धि वीरोंके समान है और तू सदा अमर्षमें भरी रहती है
putra uvāca | kṛṣṇāyasasyeva ca te saṃhatya hṛdayaṃ kṛtam | mama mātas tv akaruṇe vīraprajñe hy amarṣaṇe ||
บุตรกล่าวว่า “มารดาเอ๋ย หัวใจของท่านดูประหนึ่งถูกตีขึ้นจากก้อนเหล็กดำด้วยค้อน แม้ท่านเป็นมารดาของข้า แต่กลับไม่ปรากฏความอ่อนโยนเลย ปัญญาของท่านดุจนักรบ และท่านเต็มไปด้วยความมุ่งมั่นอันแข็งกร้าวไม่ยอมอ่อนข้ออยู่เสมอ”
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral tension: maternal softness versus the warrior’s demand for steadfastness. By calling his mother ‘without compassion’ yet ‘hero-minded,’ the son highlights that ethical action in a crisis may require hard resolve rather than indulgent pity—especially within a kṣatriya code centered on honor and duty.
At the start of the Vidulā episode, the son reacts to his mother’s stern exhortation. He complains that her heart is like forged iron—unyielding—despite her being his mother, and he characterizes her as possessing a warrior’s intellect and an uncompromising spirit.