Shloka 7
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
संजयो नामततश्न त्वं न च पश्यामि तत् त्वयि । अन्वर्थनामा भव मे पुत्र मा व्यर्थनामक:,तेरा नाम तो संजय है, परंतु तुझमें इस नामके अनुसार गुण मैं नहीं देख रही हूँ। बेटा! युद्धमें विजय प्राप्त करके अपना नाम सार्थक कर, व्यर्थ संजय नाम न धारण कर
Sañjayo nāmataś ca tvaṁ na ca paśyāmi tat tvayi | anvarthanāmā bhava me putra mā vyarthanāmakaḥ ||
ชื่อของเจ้าคือ ‘สัญชัย’ แต่ข้าไม่เห็นคุณสมบัติที่ทำให้ชื่อนั้นสมจริงอยู่ในตัวเจ้าเลย ลูกเอ๋ย จงทำให้ชื่อของเจ้ามีความหมาย—จงชนะในสงคราม และอย่าแบกนาม ‘สัญชัย’ ไว้อย่างไร้ค่า
पुत्र उवाच
Educational Q&A
A person should embody the meaning of their name and social identity through conduct and achievement; honor is not merely nominal. The verse urges aligning reputation with real virtue—here framed as proving oneself through victory.
A speaker identified as “the son” delivers a sharp admonition to someone named Sañjaya, criticizing him for not living up to his name’s implication of victory and urging him to win in the coming conflict so the name becomes ‘true’ rather than empty.