Shloka 41
Udyoga Parva Adhyāya 132 — Vidura’s Counsel on Udyama, Yaśas, and Kṣātra-Dharma
भृत्यैर्विहीयमानानां परपिण्डोपजीविनाम् । कृपणानामसत्त्वानां मा वृत्तिमनुवर्तिथा:,संजय! भृत्यहीन, दूसरोंके अन्नपर जीनेवाले, दीन-दुर्बल मनुष्योंकी वृत्तिका अनुसरण न कर
bhṛtyair vihīyamānānāṃ parapīṇḍopajīvinām | kṛpaṇānām asattvānāṃ mā vṛttim anuvartithāḥ, saṃjaya |
โอ สัญชัย อย่าได้ดำเนินตามวิถีของคนอเนจอนาถ ไร้กำลังใจ ผู้ถูกบริวารทอดทิ้งและยังชีพด้วยข้าวของผู้อื่น อย่าได้ยึดเอาทั้งอาชีพและท่าทีของผู้ที่อยู่รอดด้วยความพึ่งพาอันต่ำต้อย จงยืนหยัดในทางอันมีศักดิ์ศรี
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse warns against adopting a life of servile dependence—living on others’ support and losing one’s inner strength. Ethically, it upholds self-respect, steadiness of character (vṛtti), and the refusal to sink into cowardice or opportunism.
In Udyoga Parva’s pre-war counsel and negotiations, a ‘son’ addresses Saṃjaya directly, urging him not to follow the example of degraded, dependent men. The line functions as moral exhortation within the tense lead-up to the Kurukṣetra conflict.