Shloka 21
भीष्मद्रोणयोर्दुर्योधनं प्रति शान्त्युपदेशः | Bhīṣma and Droṇa’s Counsel to Duryodhana for Pacification
"क्योंकि ये दोनों तुम-जैसे दुष्ट सहायकके कारण मित्रों और मन्त्रियोंके मारे जानेपर पंख कटे हुए पक्षियोंकी भाँति अनाथ (असहाय) होकर विचरेंगे ।। भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम् । कुलघ्नमीदृशं पापं जनयित्वा कुपूरुषम्,“तुम्हारे-जैसे पापी और कुलघाती कुपुरुष पुत्रको जन्म देनेके कारण ये दोनों शोकमग्न हो भिक्षुककी भाँति इस पृथ्वीपर इधर-उधर भटकते फिरेंगे!
bhikṣukau vicariṣyete śocantau pṛthivīm imām | kulaghnam īdṛśaṃ pāpaṃ janayitvā kupūruṣam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เมื่อมิตรและเสนาบดีถูกสังหารแล้ว คนทั้งสองนั้นจักเร่ร่อนอย่างไร้ที่พึ่ง ดุจนกที่ถูกตัดปีก ด้วยได้ให้กำเนิดบุตรผู้ชั่วช้าเลวทราม เป็นผู้ทำลายวงศ์ตระกูลของตนเอง เขาทั้งสองจะถูกความโศกครอบงำ เที่ยวไปบนแผ่นดินนี้ประหนึ่งขอทาน”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Adharma is portrayed as socially and spiritually ruinous: producing or supporting a ‘kulaghna’ (destroyer of lineage) leads not only to the wrongdoer’s fall but also to the suffering, helplessness, and public degradation of those connected to him.
The narrator forecasts the fate of “those two” (a pair of persons referenced from the surrounding passage): bereft of allies and advisers and consumed by sorrow, they will become helpless wanderers, likened to wing-clipped birds, roaming the earth like beggars because of their association with (or having produced) a sinful, lineage-destroying man.