Shloka 16
भीष्मद्रोणयोर्दुर्योधनं प्रति शान्त्युपदेशः | Bhīṣma and Droṇa’s Counsel to Duryodhana for Pacification
यथोक्त जामदग्न्येन भूयानेष ततोडर्जुन: । कृष्णो हि देवकीपुत्रो देवैरपि सुदु:सह: । कि ते सुखप्रियेणेह प्रोक्तेन भरतर्षभ,“जमदग्निनन्दन परशुरामजीने जैसा बताया है, ये अर्जुन उससे भी महान् हैं और देवकीनन्दन भगवान् श्रीकृष्ण तो देवताओंके लिये भी अत्यन्त दुःसह हैं। भरतमश्रेष्ठ! तुम्हें सुखद और प्रिय लगनेवाली अधिक बातें कहनेसे क्या लाभ? ये सब बातें जो हमें कहनी थीं, मैंने कह दीं। अब तुम्हारी जैसी इच्छा हो, वैसा करो। भरतवंशविभूषण! अब तुमसे और कुछ कहनेके लिये मेरे मनमें उत्साह नहीं है”
vaiśampāyana uvāca | yathoktaṃ jāmadagnyena bhūyān eṣa tato 'rjunaḥ | kṛṣṇo hi devakīputro devair api suduḥsahaḥ | ki te sukhapriyeṇeha proktena bharatarṣabha |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ดังที่ชามทัคนยะ (ปรศุราม) ได้ประกาศไว้ อรชุนผู้นี้ยิ่งใหญ่กว่านั้นเสียอีก และกฤษณะ โอรสแห่งเทวกี ก็เป็นผู้ที่แม้เหล่าเทพยังยากจะต้านทานได้ โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภารตะ ที่นี่จะได้ประโยชน์อันใดจากการกล่าวถ้อยคำที่เพียงไพเราะถูกใจท่าน? สิ่งที่ควรกล่าว ข้าพเจ้าได้กล่าวแล้ว บัดนี้ท่านจงกระทำตามที่ท่านปรารถนาเถิด”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The speaker prioritizes truthful, necessary counsel over flattering speech: when dharma and grave decisions are at stake, one should state the reality—even if it is not pleasing—rather than indulge in agreeable but unhelpful words.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Vaiśampāyana reports a firm assessment of power: Arjuna surpasses what Paraśurāma had indicated, and Kṛṣṇa is formidable even to the gods. The speaker then refuses to continue with merely pleasing talk and urges the addressee to act as he chooses, having delivered the essential warning/advice.