Shloka 50

अशक्ता: सर्व एवैते प्रतियोद्धुं धनंजयम्‌ । “तात! तुम्हारे निकट जो यह समस्त राजाओंकी सेना एकत्र हुई है, यह तथा भीष्म, द्रोण, कर्ण, कृपाचार्य, सोमदत्तपुत्र भूरिश्रवा, अश्वत्थामा और जयद्रथ--ये सभी मिलकर भी अर्जुनका सामना करनेमें समर्थ नहीं हैं || ४८-४९ हू ।। अजेयो हार्जुन: संख्ये सर्वैरपि सुरासुरै: । मानुषैरपि गन्धर्वर्मा युद्धे चेत आधिथा:,“सम्पूर्ण देवता और असुर भी युद्धमें अर्जुनकों जीत नहीं सकते। वे समस्त मनुष्यों और गन्धर्वोके द्वारा भी अजेय हैं, अतः तुम युद्धका विचार मत करो

aśaktāḥ sarva evaite pratiyoddhuṃ dhanañjayam | ajeyo hārjunaḥ saṅkhye sarvair api surāsuraiḥ | mānuṣair api gandharvair yuddhe ced āhitaḥ |

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “นักรบทั้งปวงเหล่านี้ไม่อาจต้านทานธนัญชัยได้ ในสนามรบ อรชุนเป็นผู้ไม่อาจพิชิตได้ แม้เหล่าเทพและอสูรทั้งหมดรวมกัน; มนุษย์และคนธรรพ์ก็ไม่อาจชนะเขาได้ เพราะฉะนั้นอย่าคิดมุ่งสู่สงครามเลย”

अशक्ताःunable, incapable
अशक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअशक्त (शक्त + अ-)
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रतियोद्धुम्to fight against, to oppose in battle
प्रतियोद्धुम्:
TypeVerb
Rootप्रति-युध्
FormInfinitive (Tumun), Parasmaipada
धनंजयम्Dhananjaya (Arjuna)
धनंजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय (अर्जुन)
FormMasculine, Accusative, Singular
अजेयःunconquerable
अजेयः:
Karta
TypeAdjective
Rootअजेय (जय् + अ- + य)
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सुरासुरैःby gods and demons
सुरासुरैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुर + असुर
FormMasculine, Instrumental, Plural
मानुषैःby humans
मानुषैः:
Karana
TypeNoun
Rootमानुष
FormMasculine, Instrumental, Plural
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
गन्धर्वैःby Gandharvas
गन्धर्वैः:
Karana
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
युद्धेin war
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
आधिताःplaced/engaged (i.e., even if set upon/arrayed)
आधिताः:
Karta
TypeVerb
Rootआ-धा (धातु: धा) / आहित (PPP)
FormPast Passive Participle, Masculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Dhanañjaya (Arjuna)
D
Devas (Suras)
A
Asuras
H
Humans (Mānuṣas)
G
Gandharvas

Educational Q&A

The passage emphasizes prudent, dharmic counsel: do not initiate or persist in a war when the outcome is foreseeably disastrous and unjustifiable. Recognizing an opponent’s overwhelming strength is used to argue for restraint and avoidance of needless slaughter.

Vaiśaṃpāyana reports a warning that the assembled forces cannot successfully oppose Arjuna. Arjuna is described as invincible even to divine and semi-divine beings, and this assessment is used to discourage the decision to go to war.