Shloka 14
पितामह् उवाच बहुवर्षसहस्रान्तं प्रजापालनवर्धितम् । अनेकक्रतुदानौधैर्यत् त्वयोपार्जितं फलम्,ब्रह्माजी बोले--राजेन्द्र! तुमने कई हजार वर्षोतक अनेकानेक यज्ञों और दानोंके द्वारा जिस पुण्यफलका उपार्जन किया और प्रजापालनरूपी धर्मके द्वारा जिसे उत्तरोत्तर बढ़ाया, वह सब इस अभिमानरूपी दोषके कारण ही नष्ट हो गया था, जिससे तुम नीचे गिराये गये। तुम्हारे अभिमानके ही कारण स्वर्गलोकके निवासियोंने तुम्हें धिक््कार दिया था
pitāmaha uvāca bahuvarṣasahasrāntaṃ prajā-pālana-vardhitam | aneka-kratu-dāna-aughair yat tvayopārjitaṃ phalam ||
ปิตามหะกล่าวว่า “โอ้ราชา บุญที่เจ้าสั่งสมมาหลายพันปี—ได้มาจากยัญพิธีนับไม่ถ้วนและการให้ทานดุจสายน้ำ และยังเพิ่มพูนด้วยธรรมแห่งการคุ้มครองราษฎร—ทั้งหมดนั้นพินาศเพราะโทษแห่งความหยิ่งผยอง ด้วยความอหังการนั้นเองเจ้าจึงถูกทำให้ตกต่ำ และชาวสวรรค์ก็ประณามเจ้า”
पितामह् उवाच
Educational Q&A
Even vast merit gained through sacrifices, charity, and righteous kingship can be nullified by pride; arrogance leads to moral downfall and loss of honor.
Pitāmaha (Bhīṣma) admonishes a king, explaining that the king’s long-earned spiritual merit—built by yajñas, gifts, and protection of subjects—was destroyed because of pride, resulting in his fall and condemnation by heavenly beings.