Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

गालवेन उशीनरराजसमागमः

Gālava’s Audience with King Uśīnara

जरत्कारुर्जरत्कार्वा पुलस्त्यश्च प्रतीच्यया | मेनकायां यथोर्णायुस्तुम्बुरुश्वैव रम्भया,राजर्षि दिवोदास माधवीमें अनुरक्त होकर उसके साथ रमण करने लगे। जैसे सूर्य प्रभावतीके, अग्नि स्वाहाके, देवेन्द्र शचीके, चन्द्रमा रोहिणीके, यमराज धूमोणाके, वरुण गौरीके, कुबेर ऋद्धिके, नारायण लक्ष्मीके, समुद्र गंगाके, रुद्रदेव रुद्राणीके, पितामह ब्रह्मा वेदीके, वसिष्ठनन्दन शक्ति अदृश्यन्तीके, वसिष्ठ अक्षमाला (अरुन्धती)-के, च्यवन सुकन्याके, पुलस्त्य संध्याके, अगस्त्य विदर्भराजकुमारी लोपामुद्राके, सत्यवान्‌ सावित्रीके, भगु पुलोमाके, कश्यप अदितिके, जमदग्नि रेणुकाके, कुशिकवंशी विश्वामित्र हैमवर्तीके, बृहस्पति ताराके, शुक्र शतपर्वाके, भूमिपति भूमिके, पुरूरवा उर्वशीके, ऋचीक सत्यवतीके, मनु सरस्वतीके, दुष्यन्त शकुन्तलाके, सनातन धर्मदेव धृतिके, नल दमयन्तीके, नारद सत्यवतीके, जरत्कारु मुनि नागकन्या जरत्कारुके, पुलस्त्य प्रतीच्याके, ऊर्णायु मेनकाके, तुम्बुरु रम्भाके, वासुकि शतशीर्षके, धनंजय कुमारीके, श्रीरामचन्द्रजी विदेहनन्दिनी सीताके तथा भगवान्‌ श्रीकृष्ण रुक्मिणी देवीके साथ रमण करते हैं, उसी प्रकार अपने साथ रमण करनेवाले राजा दिवोदासके वीर्यसे माधवीने प्रतर्दन नामक एक पुत्र उत्पन्न किया

divodāsa uvāca | jaratkārur jaratkārvā pulastyaś ca pratīcyayā | menakāyāṃ yathorṇāyus tumburuś caiva rambhayā |

ทิวโททาสตรัสว่า “ดังฤๅษีชรัตการุเสพสังวาสกับนางนาคกัญญาชรัตการุ ปุลัสตยะเสพสังวาสกับประตีจยา อูรณายุเสพสังวาสกับเมนกา และตุ้มพุรุเสพสังวาสกับรัมภา ฉันใด—เราก็หลงรักมาธวีและอยู่ร่วมอภิรมย์กับนางฉันนั้น; ด้วยเดชแห่งวีรยะแห่งเรา มาธวีจึงประสูติโอรสนามว่า ประตัรทนะ”

जरत्कारुःJaratkāru (sage)
जरत्कारुः:
Karta
TypeNoun
Rootजरत्कारु
FormMasculine, Nominative, Singular
जरत्कार्वाby/with Jaratkāru (the Nāga maiden)
जरत्कार्वा:
Karana
TypeNoun
Rootजरत्कारु
FormFeminine, Instrumental, Singular
पुलस्त्यःPulastya (sage)
पुलस्त्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपुलस्त्य
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रतीच्ययाby/with Pratīcyā
प्रतीच्यया:
Karana
TypeNoun
Rootप्रतीच्या
FormFeminine, Instrumental, Singular
मेनकायाम्in/with Menakā
मेनकायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमेनका
FormFeminine, Locative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
ऊर्णायुःŪrṇāyu (a being/person named Ūrṇāyu)
ऊर्णायुः:
Karta
TypeNoun
Rootऊर्णायु
FormMasculine, Nominative, Singular
तुम्बुरुःTumburu (gandharva)
तुम्बुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootतुम्बुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
रम्भयाby/with Rambhā
रम्भया:
Karana
TypeNoun
Rootरम्भा
FormFeminine, Instrumental, Singular

दिवोदास उवाच

D
Divodāsa
M
Mādhavī
P
Pratardana
J
Jaratkāru (sage)
J
Jaratkāru (Nāga maiden)
P
Pulastya
P
Pratīcyā
Ū
Ūrṇāyu
M
Menakā
T
Tumburu
R
Rambhā

Educational Q&A

The verse normalizes conjugal attachment when it culminates in rightful progeny and continuity of lineage; desire is presented as ethically situated within socially recognized unions and the duty of producing an heir.

Divodāsa compares his attachment to Mādhavī with well-known pairings (sage–wife, celestial–consort), then states that Mādhavī bore him a son named Pratardana.