Shloka 96
Gālava’s Eastern Ascent with Garuḍa; Counsel on Kāla and Upāya (उद्योगपर्व, अध्याय ११०)
अत्र कामश्न रोषश्व शैलश्लोमा च सम्बभु: | यहीं पार्वतीदेवीने भगवान् महेश्वरको पतिरूपमें प्राप्त करनेके लिये कठोर तपस्या की थी और इसी दिशामें महादेवजीको मोहित करनेके लिये काम प्रकट हुआ। फिर उसके ऊपर भगवान् शंकरका क्रोध हुआ। उस अवसरपर गिरिराज हिमालय और उमा भी वहाँ विद्यमान थीं (इस प्रकार ये सब लोग वहाँ एक ही समयमें प्रकाशित हुए)
atra kāmaś ca roṣaś ca śailaślomā ca sambabhūvaḥ |
ณที่นี้เอง กามะ (ความใคร่ปรารถนา) และโรษะ (ความพิโรธ) ได้ปรากฏขึ้น และไศลศโลมาก็อุบัติขึ้นด้วย นี่คือสถานที่ซึ่งเทวีปารวตีได้บำเพ็ญตบะอันเคร่งครัดเพื่อให้ได้พระมหेशวรเป็นสวามี; ในทิศเดียวกันนี้ กามะได้เกิดขึ้นเพื่อทำให้มหาเทวะหลงใหล แล้วพระศังกรก็ทรงกริ้วและความพิโรธนั้นตกลงแก่เขา ในกาลนั้นเอง หิมาลัยราชาแห่งขุนเขาและอุมาเทวีก็ประทับอยู่ ณ ที่นั้น—ดังนี้บุคคลทั้งหลายจึงปรากฏพร้อมกันในฉากเดียว
युपर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse juxtaposes tapas (disciplined austerity) with kāma (desire) and roṣa (wrath), suggesting that spiritual attainment requires mastery over desire, and that even divine forces respond to attempts at coercion or distraction; devotion and self-control are upheld over impulsive passion.
The speaker points to a sacred locale associated with Pārvatī’s severe penance to win Śiva as husband. In that setting Kāma appears to enchant Śiva, Śiva’s wrath arises against him, and other figures—Himālaya and Umā—are said to be present, marking a convergence of key beings in a single mythic moment.