Shloka 21

प्रीतो मधुरया वाचा विश्वामित्र॑ महाद्युतिम्‌ । दक्षिणा: का: प्रयच्छामि भवते गुरुकर्मणि

prīto madhurayā vācā viśvāmitraṁ mahādyutim | dakṣiṇāḥ kāḥ prayacchāmi bhavate gurukarmaṇi ||

นารทกล่าวว่า “ด้วยถ้อยคำอันอ่อนหวานของท่าน เราปลื้มปีติยิ่ง โอ้ วิศวามิตรผู้รุ่งเรืองนัก! เพื่อกิจแห่งครู เราควรถวายทักษิณาใดแก่ท่าน?”

प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रीत (√प्री + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
मधुरयाwith sweet
मधुरया:
Karana
TypeAdjective
Rootमधुरा (मधुर)
FormFeminine, Instrumental, Singular
वाचाspeech/words
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Singular
विश्वामित्रम्Viśvāmitra
विश्वामित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootविश्वामित्र
FormMasculine, Accusative, Singular
महाद्युतिम्of great splendor
महाद्युतिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहाद्युति
FormMasculine, Accusative, Singular
दक्षिणाःgifts/fees (honorarium)
दक्षिणाः:
Karma
TypeNoun
Rootदक्षिणा
FormFeminine, Accusative, Plural
काःwhich?/what kind of?
काः:
Karma
TypePronoun
Rootक (किम्)
FormFeminine, Accusative, Plural
प्रयच्छामिI give / shall I give
प्रयच्छामि:
TypeVerb
Rootप्र + √यम्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
भवतेto you (sir)
भवते:
Sampradana
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Dative, Singular
गुरुकर्मणिin the teacher’s service/duty
गुरुकर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरुकर्मन्
FormNeuter, Locative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
V
Viśvāmitra

Educational Q&A

The verse highlights ethical gratitude and propriety in the guru–śiṣya (teacher–student) framework: sweet, respectful speech fosters goodwill, and sincere acknowledgment of guidance is expressed through an appropriate dakṣiṇā—an offering that honors the teacher’s role rather than treating knowledge as a commodity.

Nārada, pleased by Viśvāmitra’s gracious words, addresses him respectfully and asks what dakṣiṇā he should give in return for the guru’s service—framing their interaction within the norms of reverence, reciprocity, and dharmic conduct.