Shloka 33
Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability
Udyoga-parva 10
Devanagari script
इन्द्र भी हर्षमें भरकर सदा उससे मिलने लगे, परंतु वे वृत्रके वधसम्बन्धी उपायोंको ही सोचते रहते थे ।। छिद्रान्वेषी समुद्विग्न: सदा वसति देवराट् । स कदाचित् समुद्रान्ते समपश्यन्महासुरम्
Transliteration
chidrānveṣī samudvignaḥ sadā vasati devarāṭ | sa kadācit samudrānte samapaśyan mahāsuram ||
Translation
เทวราชอินทราผู้สอดส่องหาช่องโหว่ด้วยความกระวนกระวายอยู่เสมอ ดำรงอยู่ด้วยความร้อนรนไม่วาย ครั้นกาลหนึ่ง ณ ริมมหาสมุทร ก็ได้เห็นอสูรผู้ยิ่งใหญ่ตนหนึ่ง
Word by Word
छिद्रान्वेषीseeking a flaw/opening
छिद्रान्वेषी:
Karta
TypeAdjective
Rootछिद्रान्वेषिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
समुद्विग्नःanxious, agitated
समुद्विग्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमुद्विग्न
FormMasculine, Nominative, Singular
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
वसतिdwells, stays
वसति:
TypeVerb
Rootवस्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
देवराट्king of the gods (Indra)
देवराट्:
Karta
TypeNoun
Rootदेवराज्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कदाचित्once, at some time
कदाचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootकदाचित्
समुद्रान्तेat the sea-shore / at the edge of the ocean
समुद्रान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमुद्रान्त
FormMasculine, Locative, Singular
समपश्यत्saw, beheld
समपश्यत्:
TypeVerb
Rootसम् + पश्य्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
महासुरम्a great asura/demon
महासुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहासुर
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
शल्य उवाच
Characters & Entities
I
Indra (Devarāṭ)M
MahāsuraO
Ocean (Samudra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes