Mahabharata 11.13.4 — Stree Parva, Adhyaya 13, Shloka 4
Gāndhārī’s Grief, Vyāsa’s Pacification, and the Ethics of Retaliation (गान्धारी-शोकः शमोपदेशश्च)
'ऐसे विद्वान, परम बुद्धिमान् और बलाबलका निर्णय करनेमें समर्थ होकर भी अपने ही अपराधसे होनेवाले इस विनाशको देखकर आप ऐसा क्रोध क्यों कर रहे हैं? ।।
vaiśampāyana uvāca |
īdṛśo vidvān paramabuddhimān balābalasya nirṇaye samarthaś ca san api svāparādhajaṃ vināśam imaṃ dṛṣṭvā tvaṃ krodhaṃ kathaṃ karoṣi? ||
uktavāṃs tvāṃ tadaivāhaṃ bhīṣma-droṇī ca bhārata |
viduraḥ saṃjayaś caiva vākyaṃ rājan na tat kṛthāḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ท่านเป็นผู้รู้ ผู้มีปัญญาสูงสุด และสามารถตัดสินได้ว่ากำลังหรือความอ่อนแอเป็นเช่นไร แล้วเหตุใดเมื่อเห็นความพินาศนี้—อันเกิดจากความผิดของตนเอง—ท่านจึงปล่อยใจให้ตกอยู่ในความโกรธ? โอ้เชื้อสายภรตะ ข้าได้กล่าวเรื่องนี้แก่ท่านตั้งแต่ครั้งนั้นแล้ว; ภีษมะและโทรณะก็กล่าวเช่นกัน ทั้งวิทุระและสัญชัยก็ได้เตือนด้วยถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ แต่โอ้พระราชา ท่านมิได้ปฏิบัติตามคำแนะนำนั้นเลย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Anger is misplaced when the calamity is the fruit of one’s own wrongdoing; wisdom includes accepting responsibility and heeding sound counsel before disaster becomes irreversible.
In the aftermath of the war, the speaker reminds the king that the ruin he laments was foreseen and repeatedly warned against by trusted elders and advisors—yet the king failed to follow their guidance.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.