Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda

हविर्धानं स्ववाहिन्यास्तदस्याहुर्मनीषिण: । जो वीर शत्रुसेना के मुहानेको पत्नीशाला बना लेता है, मनीषी पुरुष उसके लिये अपनी सेनाके प्रमुख भागको युद्ध-यज्ञके हवनीय पदार्थोंके रखनेका पात्र बताते हैं ।। सदस्या दक्षिणा योधा आग्नीथ्रश्नोत्तरां दिशम्‌

havirdhānaṃ svavāhinyās tad asyāhur manīṣiṇaḥ | yo vīraḥ śatrusenāyā mukhānaṃ patnīśālāṃ banālayati, manīṣiṇaḥ puruṣāḥ tasmai svasenāyāḥ pradhānabhāgaṃ yuddhayajñasya havanīyadravyāṇāṃ nidhānapātraṃ vadanti || sadasyā dakṣiṇā yodhā āgnīdhraś cottarāṃ diśam ||

อมพรีษะกล่าวว่า “บัณฑิตทั้งหลายประกาศว่า ภาชนะอันประเสริฐสำหรับวางเครื่องบูชาใน ‘ยัญญะแห่งสงคราม’ นี้ คือกองทัพของตนที่นำอย่างดี วีรบุรุษผู้ทำให้ปากกระบวนทัพศัตรูกลายเป็น ‘มณฑปสตรีภรรยา’—คือผู้หักทำลายและเหยียดหยามศัตรู ณ แนวหน้า—ผู้นั้นแล ตามคำของผู้รู้ ย่อมเป็นภาชนะหลักที่ฝ่ายตนวางเครื่องบูชาแห่งชัยชนะ นักรบทั้งหลายคือทักษิณา (ค่าบูชา) ผู้ประกอบพิธีคือสมาชิกแห่งพิธี และปุโรหิตอัคนีธระประจำอยู่ทิศเหนือ”

हविर्धानम्the havirdhāna (vessel/place for keeping oblations)
हविर्धानम्:
Karma
TypeNoun
Rootहविर्धान
FormNeuter, Accusative, Singular
स्ववाहिन्याःof (his) own army
स्ववाहिन्याः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्ववाहिनी
FormFeminine, Genitive, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्यof him
अस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
आहुःthey say / have said
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, 3, Plural, Parasmaipada
मनीषिणःthe wise (men)
मनीषिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमनीषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सदस्याःthe members (of the sacrificial session)
सदस्याः:
Karta
TypeNoun
Rootसदस्य
FormMasculine, Nominative, Plural
दक्षिणाthe sacrificial fee (dakṣiṇā)
दक्षिणा:
TypeNoun
Rootदक्षिणा
FormFeminine, Nominative, Singular
योधाःwarriors
योधाः:
Karta
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Nominative, Plural
आग्नीथ्रश्नोत्तराम्the northern (direction) belonging to the āgnīdhra (priest)
आग्नीथ्रश्नोत्तराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआग्नीथ्रश्नोत्तरा
FormFeminine, Accusative, Singular
दिशम्direction/quarter
दिशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Singular

अम्बरीष उवाच

A
Ambarīṣa
Ś
śatrusenā (enemy army)
S
svavāhinī (one’s own army)
H
havirdhāna (oblation vessel)
Y
yuddha-yajña (war as sacrifice)
S
sadasya (ritual officiants)
D
dakṣiṇā (sacrificial fee)
Ā
āgnīdhra (ritual priest)
U
uttarā diś (northern quarter)