Shloka 93
Adharmic Victory as Unstable; Rules of Restraint, Mediation, and Conciliation (अधर्मविजय-अध्रुवत्व तथा क्षमा-नयः)
असंख्येयस्तदूर्ध्व स्थादनादेयश्व संसदि । इन दोनोंमेंसे जो कोई भी पक्ष ब्राह्मणका तिरस्कार करता है, वह सनातनकालसे चली आयी हुई मर्यादाको तोड़ता है। यदि अपनेको क्षत्रिय कहनेवाला अधम योद्धा उस मर्यादाका उल्लंघन कर ही डाले तो उसके बादसे उसे क्षत्रियजातिके अंदर नहीं गिनना चाहिये और क्षत्रियोंकी सभामें उसे स्थान भी नहीं देना चाहिये
asaṅkhyeyas tadūrdhva sthād anādeyaś ca saṃsadi |
ภีษมะกล่าวว่า “บุคคลเช่นนั้นย่อมกลายเป็นผู้เกินคณานับ และนับแต่นั้นไม่พึงรับไว้ในสภา ผู้ใดในสองฝ่ายดูหมิ่นพราหมณ์ ผู้นั้นย่อมทำลายขอบเขตจารีตอันเก่าแก่สืบมา และหากนักรบชั้นต่ำผู้เรียกตนว่าเป็นกษัตริย์ (กษัตริยะ) ละเมิดบรรทัดฐานนั้น ต่อแต่นั้นไม่ควรนับเขาอยู่ในหมู่กษัตริยะ และไม่ควรมอบที่นั่งแก่เขาในสภากษัตริยะ”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Respect for Brahmins is presented as a foundational, ancient norm of social and moral order; violating it—especially by one claiming Kshatriya status—nullifies one’s standing in the Kshatriya community and disqualifies one from participation in its assemblies.
In Bhishma’s instruction discourse in the Shanti Parva, he lays down a rule of communal and political ethics: contempt toward Brahmins is a breach of established tradition, and a Kshatriya who commits such a breach should be socially and institutionally excluded (not counted among Kshatriyas and denied a seat in their council).