Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)

एवं राजोपनिषदं ययाति: स्माह नाहुष: । मनुष्यविषये युक्तो हन्ति शत्रूननुत्तमान्‌,नहुषपुत्र राजा ययातिने मानवमात्रके हितमें तत्पर हो इस राजोपनिषद्का वर्णन किया है। जो इसमें निष्ठा रखकर इसके अनुसार चलता है, वह बड़े-बड़े शत्रुओंका विनाश कर डालता है

evaṁ rājopaniṣadaṁ yayātiḥ smāha nāhuṣaḥ | manuṣyaviṣaye yukto hanti śatrūn anuttamān |

วามเทวะกล่าวว่า “ดังนี้แล พระเจ้ายะยาติ โอรสแห่งนะหูษะ ได้ประกาศ ‘ราชูปนิษัท’—คำปรึกษาลับของกษัตริย์—เพื่อประโยชน์แก่หมู่มนุษย์ ผู้ใดมั่นคงยึดถือและประพฤติตาม ย่อมทำลายศัตรูแม้ยิ่งใหญ่ที่สุดได้”

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
राजोपनिषदम्the royal secret teaching/counsel
राजोपनिषदम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजोपनिषद्
FormFeminine, Accusative, Singular
ययातिःYayāti
ययातिः:
Karta
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मindeed/just (particle, marking past narration)
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म
आहsaid
आह:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
नाहुषःto Nahusha
नाहुषः:
Sampradana
TypeNoun
Rootनाहुष
FormMasculine, Dative, Singular
मनुष्यविषयेin the sphere of men / regarding human affairs
मनुष्यविषये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्यविषय
FormMasculine, Locative, Singular
युक्तःengaged, devoted, disciplined
युक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
हन्तिkills/destroys
हन्ति:
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Plural
अनुत्तमान्unsurpassed, very great
अनुत्तमान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुत्तम
FormMasculine, Accusative, Plural

वामदेव उवाच

V
Vāmadeva
Y
Yayāti
N
Nahūṣa
R
rājopaniṣad (royal counsel/secret teaching)
Ś
śatru (enemies)

Educational Q&A

The verse praises a ‘royal secret teaching’ attributed to King Yayāti as being oriented toward human welfare; steadfast adherence to this counsel empowers a ruler (or practitioner of rājadharma) to overcome even formidable enemies—suggesting that ethical, well-aligned governance and disciplined conduct are themselves sources of strength.

Vāmadeva, as speaker, cites an authoritative precedent: King Yayāti (son of Nahūṣa) is said to have proclaimed this rājopaniṣad. The verse functions as a concluding commendation of that instruction, asserting its practical efficacy for those who follow it.