Shloka 6
अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment
शीतवातातपसह: क्षुत्पिपासाश्रमक्षम: । तपसा विधिदृष्टेन शरीरमुपशोषयन्,सर्दी, गर्मी और हवाको सहूँगा, भूख, प्यास और परिश्रमको सहनेका अभ्यास डालूगा, शास्त्रोक्त तपस्याद्वारा इस शरीरको सुखाता रहूँगा
śītavātātapasahaḥ kṣutpipāsāśramakṣamaḥ | tapasā vidhidṛṣṭena śarīram upaśoṣayan ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “เราจักอดทนต่อความหนาว ลม และความร้อน; จักฝึกตนให้ทนต่อความหิว ความกระหาย และความเหน็ดเหนื่อย. ด้วยตบะตามบัญญัติแห่งศาสตรา เราจักทำกายนี้ให้ซูบผอมอย่างสม่ำเสมอ—ข่มกายด้วยเพียรภาวนาอันมีวินัย.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined endurance (titikṣā) and regulated austerity (tapas) as ethical self-governance: one restrains bodily demands—heat/cold, hunger/thirst, fatigue—through scripturally guided practice rather than impulsive self-indulgence.
In the Śānti Parva’s dharma-discourse setting, Yudhiṣṭhira expresses a resolve to undertake rule-based penance, emphasizing bodily restraint and endurance as part of his moral and spiritual response after the war.