Shloka 30

दुर्ग-निवेश-राजधर्मः | Fortified Capital and the King’s Residential Polity

Rājadharma

Devanagari script

अन्य: कार्य: स्वराष्ट्रेषु परराष्ट्रेषु चापर: । अटवीषु पर: कार्य: सामन्तनगरेष्वपि,राजा अपने राज्यमें, दूसरोंके राज्योंमें, जंगलोंमें तथा अपने अधीन राजाओंके नगरोंमें भी एक-एक भित्न-भन्न तपस्वीको अपना सुहृद्‌ बनाये रखे

Transliteration

anyaḥ kāryaḥ svarāṣṭreṣu pararāṣṭreṣu cāparaḥ | aṭavīṣu paraḥ kāryaḥ sāmantanagareṣv api ||

Translation

ในแว่นแคว้นของตนพึงใช้คนอีกแบบหนึ่ง ในแว่นแคว้นผู้อื่นพึงใช้อีกแบบหนึ่ง สำหรับป่าพงพึงแต่งตั้งอีกผู้หนึ่ง และสำหรับนครของเจ้าเมืองประเทศราชก็เช่นกัน พระราชาพึงมีดาบสผู้ต่างกันเป็นสหายที่ไว้วางใจในแต่ละขอบเขต เพื่อให้มีทั้งคำปรึกษา ข่าวลับ และอิทธิพลแห่งธรรมอยู่ทั่วทุกแห่ง โดยไม่ก่อให้เกิดความระแวง

Word by Word

अन्यःanother (one)

कार्यःto be appointed/kept (as)

स्वराष्ट्रेषुin one’s own kingdoms

परराष्ट्रेषुin other kingdoms

चand

अपरःanother (different one)

अटवीषुin forests

परःanother (yet another)

कार्यःto be appointed/kept (as)

सामन्तनगरेषुin the cities of feudatories/vassals

अपिalso/even

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

king (rājā)

own kingdom (svarāṣṭra)

other kingdoms (pararāṣṭra)

forests (aṭavī)

towns of subordinate rulers (sāmanta-nagara)

ascetics (tapasvī)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes