Shloka 55
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
तस्य मे रोचते राजन् क्षुधितस्येव भोजनम् । अमात्या मे न रोचन्ते वितृष्णस्य यथोदकम्,जैसे भूखेको भोजन अच्छा लगता है, उसी प्रकार आपका दर्शन मुझे बड़ा प्रिय लगता है; परंतु जैसे प्यास न रहनेपर पानी अच्छा नहीं लगता, उसी प्रकार आपके ये मन्त्री मुझे अच्छे नहीं जान पड़ते हैं
tasya me rocate rājan kṣudhitasyeva bhojanam | amātyā me na rocante vitṛṣṇasya yathodakam ||
ข้าแต่พระราชา! การได้เห็นพระองค์เป็นที่ชื่นใจแก่ข้าพเจ้า ดุจอาหารเป็นที่ชื่นใจแก่ผู้หิวโหย; แต่บรรดาอำมาตย์ของพระองค์ไม่เป็นที่พอใจแก่ข้าพเจ้า ดุจน้ำที่ไม่ให้ความรื่นรมย์แก่ผู้ไร้กระหาย
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes between genuine worth and mere association: a virtuous king may be deeply pleasing and worthy of regard, yet unworthy advisers can negate that satisfaction. The similes teach discernment—value is context-dependent, like food for the hungry and water for the thirsty.
In the Shanti Parva’s instruction on righteous rule, Bhishma addresses the king directly, expressing personal approval of the king himself while openly disapproving of the king’s ministers, implying that the quality of counsel around a ruler is crucial.