Shloka 1
अग्राह्य-ज्ञातिसंबन्धमण्डल-विवेचनम् / Managing Unreadable Kinship Networks: Vāsudeva–Nārada on Cohesion
युधिष्ठिरने पूछा-पितामह! यदि सजातीय बन्धुओं और सगे-सम्बन्धियोंके समुदायको पारस्परिक स्पर्धाके कारण वशमें करना असम्भव हो जाय
Yudhiṣṭhira uvāca—Pitāmaha! yadi sajātīya-bandhūnāṃ sage-sambandhināṃ ca samūhaḥ paraspara-spardhā-kāraṇāt vaśīkartuṃ na śakyaḥ syāt; kuṭumbijaneṣu eva yadi dvau dalau syātām, ekasya ādaraṇena dvitīya-dalaḥ ruṣyati eva. etādṛśyāḥ paristhiteḥ kāraṇāt yadi mitrāṇi api śatravaḥ bhaveyuḥ, tadā teṣāṃ sarveṣāṃ cittāni kathaṃ vaśīkartuṃ śakyāni?
ยุธิษฐิระทูลถามว่า “ปิตามหะ! หากด้วยเหตุแห่งการแข่งขันกันเอง ทำให้หมู่ญาติร่วมสายเลือดและเครือญาติใกล้ชิดไม่อาจนำมาอยู่ในอำนาจได้—แม้ภายในเรือนเดียวกันยังมีสองฝ่าย ครั้นยกย่องฝ่ายหนึ่ง อีกฝ่ายย่อมขุ่นเคืองเป็นแน่ แล้วเมื่อเหตุเช่นนี้ทำให้มิตรกลับกลายเป็นศัตรู จะทำอย่างไรจึงจะครอบงำดวงใจของคนเหล่านั้นทั้งหมดได้?”
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic problem of governance: when rivalry splits even one’s own kin into factions, mere partiality or selective honor breeds resentment. Effective rule must therefore seek methods that reconcile competing interests and win hearts rather than relying only on force or favoritism.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira, seeking guidance on righteous rule after the war, asks Bhīṣma how a leader can manage internal divisions—especially among relatives—when honoring one side provokes the other and even friends become enemies.