Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Brāhmaṇa-bheda-nirṇaya and Rājā’s Regulatory Duties (ब्राह्मणभेदनिर्णयः)

अश्वारोहा गजारोहा रथिनो5थ पदातय: । एते वैश्यसमा राजन ब्राह्मणानां भवन्त्युत,नरेश्वर! घुड़सवार, हाथीसवार, रथी और पैदल सिपाहीका काम करनेवाले ब्राह्मणोंको वैश्यके समान समझा जाता है

aśvārohā gajārohā rathino ’tha padātayaḥ | ete vaiśyasamā rājan brāhmaṇānāṃ bhavanty uta naraśvara ||

ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ บรรดาพราหมณ์ผู้รับอาชีพทหาร—เป็นทหารม้า ทหารช้าง สารถีรถศึก หรือทหารราบ—ย่อมถูกนับว่าเสมอด้วยวรรณะไวศยะ”

अश्वारोहाःhorse-riders
अश्वारोहाः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्वारोह (अश्व + आरोह)
FormMasculine, Nominative, Plural
गजारोहाःelephant-riders
गजारोहाः:
Karta
TypeNoun
Rootगजारोह (गज + आरोह)
FormMasculine, Nominative, Plural
रथिनःchariot-warriors
रथिनः:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
अथand/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
पदातयःfoot-soldiers
पदातयः:
Karta
TypeNoun
Rootपदाति
FormMasculine, Nominative, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वैश्य-समाःequal to Vaiśyas
वैश्य-समाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवैश्यसम (वैश्य + सम)
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्राह्मणानाम्of Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
भवन्तिare/become
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
उतindeed/also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
नर-ईश्वरO lord of men
नर-ईश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर (नर + ईश्वर)
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
T
the king (rājan / naraśvara)
B
Brahmins (brāhmaṇāḥ)
V
Vaiśyas (vaiśyāḥ)
H
horsemen
E
elephant-riders
C
chariot-warriors
F
foot-soldiers

Educational Q&A

Bhīṣma teaches that social classification is tied to conduct and livelihood: when Brahmins adopt military service as their work (horse, elephant, chariot, or infantry roles), they are no longer treated as functioning in Brahminical duty and are instead regarded as equivalent to Vaiśyas.

In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the king on dharma and social duties. Here he specifies how Brahmins who take up soldiering are viewed in the varṇa framework, emphasizing the ethical link between one’s chosen occupation and one’s recognized social role.