Shloka 99
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
कृतस्य करणादू राजा स्वर्गमत्यन्तमश्षुते । त्रेताया: करणादू राजा स्वर्ग नात्यन्तमश्लुते,सत्ययुगकी सृष्टि करनेसे राजाको अक्षय स्वर्गकी प्राप्ति होती है। त्रेताकी सृष्टि करनेसे राजाको स्वर्ग तो मिलता है; परंतु वह अक्षय नहीं होता
kṛtasya karaṇād rājā svargam atyantam aśnute | tretāyāḥ karaṇād rājā svargaṁ nātyantam aśnute ||
ด้วยการสถาปนาระเบียบแห่งกฤตยุค พระราชาย่อมได้สวรรค์อันสูงสุดและยั่งยืน; แต่ด้วยการสถาปนาระเบียบแห่งเตรตายุค พระราชาได้สวรรค์ก็จริง ทว่าไม่ใช่สวรรค์อันสูงสุดและไม่เสื่อมสูญเช่นนั้น
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s spiritual outcome depends on the quality of the social-moral order he establishes: instituting the highest dharma (like Kṛta/Satya-yuga standards) yields an unsurpassed, enduring heavenly result, whereas instituting a lesser order (Tretā standards) yields heaven but not an imperishable or ultimate reward.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship and dharma, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira that governance is not merely administrative: by shaping society toward higher or lower dharmic norms (symbolized by yugas), a king determines the magnitude and durability of his posthumous reward.