Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

त्रिवर्गश्षापि यः प्रोक्तस्तमिहैकमना: शृणु । क्षय: स्थान च वृद्धिश्न त्रिवर्गः परमस्तथा,इति श्रीमहा भारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि एकोनसप्ततितमो<ध्याय:

Bhīṣma uvāca | trivargaś cāpi yaḥ proktas tam ihaikamanāḥ śṛṇu | kṣayaḥ sthānaṃ ca vṛddhiś ca trivargaḥ paramas tathā |

ภีษมะกล่าวว่า “บัดนี้จงฟังด้วยใจแน่วแน่ถึง ‘ไตรภาค’ ที่สอนไว้ ณ ที่นี้ คือ ความเสื่อม ความตั้งมั่น และความเจริญ—สามประการนี้แลเป็นไตรภาคอันสูงสุด”

त्रिवर्गःthe triad of aims (dharma-artha-kāma)
त्रिवर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
यःwhich/that
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रोक्तःsaid/declared
प्रोक्तः:
TypeVerb
Rootप्र-वच्
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
तम्that (one/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
इहhere/in this context
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
एकमनाःwith one-pointed mind
एकमनाः:
TypeAdjective
Rootएकमनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
शृणुhear/listen
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, 2, Singular, Parasmaipada
क्षयःdecline/destruction
क्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Nominative, Singular
स्थानम्stability/standing (stillness)
स्थानम्:
Karta
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वृद्धिःincrease/growth
वृद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
त्रिवर्गःthe triad (as a set of three)
त्रिवर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
परमःsupreme/highest
परमः:
TypeAdjective
Rootपरम
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इतिthus (quotation marker)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma