Shloka 32
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
एते गुणा: समस्ता: स्युर्न॒पस्य सततं स्थिरा: । व्यवहारलोपे नृपते: कुतः स्वर्ग: कुतो यश:,ये सारे गुण राजामें सदा स्थिरभावसे रहने चाहिये। यदि राजाका न्यायोचित व्यवहार ही लुप्त हो गया, तो उसे कैसे स्वर्ग प्राप्त हो सकता है और कैसे यश?
ete guṇāḥ samastāḥ syur nṛpasya satataṃ sthirāḥ | vyavahāralope nṛpateḥ kutaḥ svargaḥ kuto yaśaḥ ||
คุณธรรมทั้งปวงเหล่านี้พึงตั้งมั่นแน่วแน่ในพระราชาอยู่เนืองนิตย์ หากความประพฤติอันชอบธรรมในการปกครอง—การบริหารและการปฏิบัติต่อราษฎรด้วยความยุติธรรม—เสื่อมสูญไปแล้ว พระองค์จักได้สวรรค์จากที่ใด และจักได้เกียรติยศอันยั่งยืนจากที่ใด?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s virtues must be stable and continuous, especially in matters of public conduct and justice; without righteous administration (vyavahāra), neither spiritual merit (svarga) nor lasting reputation (yaśas) is possible.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma is advising the king (Yudhiṣṭhira) that royal excellence is proven through consistent, just governance; if proper judicial and administrative practice collapses, the ruler forfeits both moral reward and public honor.