Shloka 3
Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)
जटाधारणसंस्कारं द्विजातित्वमवाप्य च | आधानादीनि कर्माणि प्राप्य वेदमधीत्य च
jaṭādhāraṇasaṃskāraṃ dvijātitvam avāpya ca | ādhānādīni karmāṇi prāpya vedam adhītya ca ||
ครั้นประกอบพิธีสังสการแห่งการทรงชฎา และผ่านอุปนยนะอันให้ฐานะ “ทวิชะ” แล้ว ศึกษาพระเวทจนสิ้นสุด จึงพึงเข้าสู่คฤหัสถ์โดยเริ่มจากกรรมที่กำหนดไว้ เช่น การตั้งไฟบูชา (อาธานะ) เป็นต้น ปฏิบัติอัคนิโหตรและหน้าที่ทั้งหลาย พร้อมทั้งสำรวมอินทรีย์และจิตใจ เมื่อได้ทำหน้าที่คฤหัสถ์จนสำเร็จสมบูรณ์แล้ว จึงค่อยเข้าสู่อาศรมวานปรัสถ์
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse outlines āśrama-dharma: after initiation and Vedic study, one should perform the prescribed fire-rites and household duties with discipline, and then, having fulfilled them, move onward toward the forest-dweller stage—treating each life-stage as a moral training completed before advancing.
In the Śānti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma. Here he describes the proper progression of a twice-born person’s life: saṃskāras and Vedic education, then ritual responsibilities beginning with establishing the sacred fires, culminating in readiness to leave household life for the next stage.