Shloka 12
Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)
दान्तो विधेयो हव्यकव्ये<प्रमत्तो हान्नस्य दाता सतत द्विजेभ्य: । अमत्सरी सर्वलिड्ल्डप्रदाता वैताननित्यश्व गृहाश्रमी स्यात्
dānto vidheyo havyakavye 'pramatto hānnasya dātā satataṃ dvijebhyaḥ | amatsarī sarvaliṅgapradātā vaitānanityaś ca gṛhāśramī syāt ||
ภีษมะกล่าวว่า—คฤหัสถ์พึงสำรวมอินทรีย์ และเชื่อฟังผู้ใหญ่กับบัญญัติแห่งศาสตรา พึงไม่ประมาทในการถวายเครื่องบูชาอันควรถวายแก่เทวะ (หัวยะ) และในการประกอบพิธีอุทิศแก่ปิตฤ (กัวยะ) พึงให้ทานเป็นอาหารแก่ทวิชะอยู่เนืองนิตย์ ปราศจากริษยาและพยาบาท พึงอุปถัมภ์ผู้ดำรงอาศรมอื่นทั้งปวงด้วยการจัดหาอาหาร และพึงประกอบยัญพิธีตามพระเวทและกรรมพิธีศักดิ์สิทธิ์เป็นนิตย์
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma defines the ideal gṛhastha: disciplined in sense-control and obedience to śāstra and elders, vigilant in divine and ancestral offerings (havya and kavya), generous in feeding the twice-born and supporting other āśramas, and steady in regular Vedic rites—linking personal restraint with social and ritual responsibility.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he outlines practical marks of a righteous householder, emphasizing daily conduct—charity, non-envy, and faithful performance of sacrificial and ancestral duties.