Shloka 58
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
विसर्गो<र्थस्य धर्मार्थ कामहैतुकमुच्यते । चतुर्थ व्यसनाघाते तथैवात्रानुवर्णितम्,भाँति-भाँतिकी दुश्चेष्ठा, अपने सेवकोंकी जीविकाका विचार, सबके प्रति सशडक रहना, प्रमादका परित्याग करना, अप्राप्त वस्तुको प्राप्त करना, प्राप्त हुई वस्तुको सुरक्षित रखते हुए उसे बढ़ाना और बढ़ी हुई वस्तुका सुपात्रोंको विधिपूर्वक दान देना--यह धनका पहला उपयोग है। धर्मके लिये धनका त्याग उसका दूसरा उपयोग है, कामभोगके लिये उसका व्यय करना तीसरा और संकट-निवारणके लिये उसे खर्च करना उसका चौथा उपयोग है। इन सब बातोंका उस ग्रन्थमें भलीभाँति वर्णन किया गया है
bhīṣma uvāca | visargo 'rthasya dharmārtha-kāma-haitukam ucyate | caturthaṁ vyasanāghāte tathaivātrānubarṇitam |
ภีษมะกล่าวว่า “การจ่ายออกแห่งทรัพย์นั้นประกาศว่ามีเป้าหมายสามประการ คือ ธรรม (หน้าที่อันชอบ), อรรถ (ประโยชน์และความผาสุก), และกาม (ความรื่นรมย์อันชอบธรรม) และยังมีประการที่สี่กล่าวไว้ด้วย คือ การใช้จ่ายเพื่อปัดเป่าภัยพิบัติ. เพราะฉะนั้น ทรัพย์พึงใช้ก่อนอื่นเพื่อค้ำจุนและเสริมกำลังแห่งชีพจรและผู้พึ่งพา เพื่อความระวังและความมีวินัย เพื่อให้ได้สิ่งที่ยังมิได้ เพื่อพิทักษ์และเพิ่มพูนสิ่งที่ได้แล้ว และเพื่อถวายทานทรัพย์ที่เพิ่มพูนขึ้นนั้นตามแบบแผนแก่ผู้ควรรับ. ต่อมา การสละทรัพย์เพื่อธรรมเป็นการใช้ประการที่สอง การใช้เพื่อเสพสุขเป็นประการที่สาม และการใช้เพื่อขจัดความทุกข์ยามคับขันเป็นประการที่สี่.”
भीष्म उवाच