Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

आसुरश्रैव विजयस्तथा कार्त्स्न्येन वर्णित: । लक्षणं पज्चवर्गस्य त्रिविध॑ चात्र वर्णितम्‌,शत्रुओंपर चढ़ाई करनेके चार- अवसर, त्रिवर्गके विस्तार, धर्म-विजय, अर्थ-विजय तथा आसुर-विजयका भी कक्त ग्रन्थमें पूर्णरूपसे वर्णन किया गया है। मन्त्री, राष्ट्र, दुर्ग, सेना और कोष--इन पाँच वर्गोंके उत्तम, मध्यम और अधम भेदसे तीन प्रकारके लक्षणोंका भी प्रतिपादन किया गया है

āsuraś caiva vijayas tathā kārtsnyena varṇitaḥ | lakṣaṇaṁ pañcavargasya trividhaṁ cātra varṇitam ||

ภีษมะกล่าวว่า—ที่นี่ได้พรรณนาชัยชนะอย่างอสูร (โหดร้ายและอธรรม) ไว้อย่างครบถ้วน และได้กล่าวถึงลักษณะขององค์ประกอบทั้งห้าของรัฐไว้เป็นสามระดับด้วย

आसुरःdemonic (asuric)
आसुरः:
Karta
TypeAdjective
Rootआसुर
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विजयःvictory/conquest
विजयः:
Karta
TypeNoun
Rootविजय
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कार्त्स्न्येनin entirety/fully
कार्त्स्न्येन:
Karana
TypeNoun
Rootकार्त्स्न्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
वर्णितःdescribed
वर्णितः:
TypeVerb
Rootवर्णित
FormMasculine, Nominative, Singular, Passive (PPP)
लक्षणम्characteristic/mark
लक्षणम्:
Karta
TypeNoun
Rootलक्षण
FormNeuter, Nominative, Singular
पञ्चवर्गस्यof the fivefold group
पञ्चवर्गस्य:
TypeNoun
Rootपञ्चवर्ग
FormMasculine, Genitive, Singular
त्रिविधम्threefold
त्रिविधम्:
TypeAdjective
Rootत्रिविध
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अत्रhere/in this (text/context)
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
वर्णितम्described
वर्णितम्:
TypeVerb
Rootवर्णित
FormNeuter, Nominative, Singular, Passive (PPP)

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma