Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
यश्षात्र धर्मो नित्योक्तो दण्डनीतिव्यपाश्रय: | तमशड्ुक: करिष्यामि स्ववशो न कदाचन,“वेदमें दण्डनीतिसे सम्बन्ध रखनेवाला जो नित्य धर्म बताया गया है, उसका मैं नि:शंक होकर पालन करूँगा। कभी स्वच्छन्द नहीं होऊँगा”
yaḥ kṣātra-dharmo nityokto daṇḍanīti-vyapāśrayaḥ | tam aśaṅkaḥ kariṣyāmi svavaśo na kadācana ||
ธรรมะของกษัตริย์ซึ่งพระเวทประกาศว่าเป็นนิตย์ และตั้งอยู่บนหลักทัณฑนีติ (ศาสตร์แห่งการลงทัณฑ์และการปกครอง) นั้น เราจักปฏิบัติโดยไม่ลังเล และจักไม่กระทำตามอำเภอใจเป็นอันขาด
भीष्म उवाच
A ruler/warrior must adhere to kṣātra-dharma grounded in daṇḍanīti—lawful governance and disciplined use of authority—rather than acting from personal whim.
In Śānti Parva’s instruction on kingship and conduct, Bhīṣma affirms his commitment to the established, enduring royal duty tied to statecraft and punishment-policy, pledging not to become arbitrary or self-indulgent.