Shloka 2
शोकाकुल-युधिष्ठिरं प्रति कुन्त्याः कालोचितोपदेशः | Kuntī’s Timely Counsel to the Grief-Stricken Yudhiṣṭhira
त॑ दीनमनसं वीर॑ शोकोपहतमातुरम् । निःश्वसन्तं यथा नागं पर्यश्रुनयनं तथा
taṁ dīna-manasaṁ vīraṁ śokopahatam āturam | niḥśvasantaṁ yathā nāgaṁ paryaśru-nayanaṁ tathā ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—จิตของวีรบุรุษนั้นตกสู่ความหดหู่; ถูกความโศกกระหน่ำจนร้อนรน เขาถอนใจยาวดุจงู และดวงตาเอ่อล้นด้วยน้ำตา. ครั้นเห็นยุธิษฐิระเป็นดังนั้น กุนตีก็ถูกความเศร้าแผ่ซ่านไปทั่วสรรพางค์; ประหนึ่งจะเป็นลมด้วยทุกข์ แต่ก็เริ่มกล่าวด้วยวาจาอ่อนหวาน เป็นถ้อยคำเหมาะแก่กาลและเปี่ยมความหมาย.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames grief as a powerful, embodied force that can overwhelm even a righteous hero; it prepares the ground for ethical counsel—how one should respond to sorrow with timely, meaningful speech and guidance rather than collapse into despair.
After the war, Yudhiṣṭhira is shown in acute sorrow—sighing and weeping. Observing this, Kuntī herself is overcome with grief, yet she begins to speak gently and appropriately, signaling the start of consolatory and dharma-oriented instruction.