Shloka 13

Rājā–Rāja-Śabda-Prabhavaḥ — The Origin and Rationale of Kingship and Daṇḍanīti

Devanagari script

भीष्म उवाच नियततस्त्वं नरव्याप्र शृणु सर्वमशेषत: । यथा राज्यं समुत्पन्नममादौ कृतयुगे5भवत्‌,भीष्मजीने कहा--पुरुषसिंह! आदि सत्ययुगमें जिस प्रकार राजा और राज्यकी उत्पत्ति हुई, वह सारा वृत्तान्त तुम एकाग्र होकर सुनो

Transliteration

bhīṣma uvāca niyatatastvaṃ naravyāghra śṛṇu sarvamaśeṣataḥ | yathā rājyaṃ samutpannam ādau kṛtayuge 'bhavat ||

Translation

ภีษมะกล่าวว่า “โอ้พยัคฆ์แห่งหมู่มนุษย์ จงฟังให้มั่นคงและโดยสิ้นเชิงทุกประการ เราจักเล่าว่า ในปฐมกาลแห่งกฤตยุค (สัตยยุค) ความเป็นกษัตริย์และระเบียบแห่งรัฐได้บังเกิดขึ้นอย่างไร”

Word by Word

भीष्मःBhishma

उवाचsaid

नियततःattentively, with concentration

त्वम्you

नरव्याघ्रO tiger among men

शृणुlisten

सर्वम्all

अशेषतःcompletely, without remainder

यथाhow, in what manner

राज्यम्kingship, kingdom

समुत्पन्नम्arisen, originated

अमादौat the very beginning (in the earliest time)

कृतयुगेin the Krita Yuga

अभवत्was, came to be

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Yudhiṣṭhira (implied addressee: naravyāghra)

Kṛta Yuga (Satya Yuga)

rājya (kingship/state)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes