Shloka 12

राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)

Devanagari script

आदावेव कुरुश्रेष्ठ राज्ञा रञज्जनकाम्यया । देवतानां द्विजानां च वर्तितव्यं यथाविधि,कुरुश्रेष्ठ॒ राजाको सबसे पहले प्रजाका रञ्जन अर्थात्‌ उसे प्रसन्न रखनेकी इच्छासे देवताओं और ब्राह्मणोंके प्रति शास्त्रोक्त विधिके अनुसार बर्ताव करना चाहिये (अर्थात्‌ वह देवताओंका विधिपूर्वक पूजन तथा ब्राह्मणोंका आदर-सत्कार करे)

Transliteration

ādāveva kuruśreṣṭha rājñā rañjanakāmyayā | devatānāṃ dvijānāṃ ca vartitavyaṃ yathāvidhi ||

Translation

ภีษมะกล่าวว่า “โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์กุรุ กษัตริย์พึงตั้งแต่เริ่มแรก ด้วยความปรารถนาจะทำให้ราษฎรยินดีและผูกใจไว้ จึงควรประพฤติต่อเทพทั้งหลายและทวิชะ (พราหมณ์) ตามพิธีที่คัมภีร์บัญญัติ—บำเพ็ญเทวปูชาโดยชอบ และถวายความเคารพพร้อมอุปถัมภ์พราหมณ์อย่างสมควร”

Word by Word

आदौat the beginning

एवindeed/only

कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus

राज्ञाby the king

रञ्जनpleasing/delighting

काम्ययाwith the desire (to do so)

देवतानाम्of the deities

द्विजानाम्of the twice-born (Brahmins)

चand

वर्तितव्यम्should be conducted/one should behave

यथाas/according to

विधिrule/prescribed procedure

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Kuruśreṣṭha (addressed Kuru prince, i.e., Yudhiṣṭhira)

rājā (the king)

devatāḥ (deities)

dvijāḥ (twice-born/Brahmins)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes