Shloka 26
वे ही इस विश्वके परम आधार हैं। इन्हींको नारायणदेव कहते हैं। वे सूक्ष्मसे भी सूक्ष्म और स्थूलसे भी स्थूल हैं। वे भारी-से-भारी और उत्तमसे भी उत्तम हैं ।। यं वाकेष्वनुवाकेषु निषत्सूपनिषत्सु च । गृणन्ति सत्यकर्माणं सत्यं सत्येषु सामसु,वाकों& और अनुवाकोंमें-, निषदों5 और उपनिषदोंमें तथा सच्ची बात बतानेवाले साममन्त्रोंमें उन्हींको सत्य और सत्यकर्मा कहते हैं
sa hi viśvasya parama ādhāraḥ; taṃ nārāyaṇaṃ devāḥ pravadanti. sa sūkṣmāt sūkṣmataraḥ sthūlāt sthūlataraḥ; gurutvāt gurutaraḥ śreṣṭhatvāc ca śreṣṭhataraḥ. yaṃ vākeṣv anuvākeṣu niṣatsu upaniṣatsu ca gṛṇanti satyakarmāṇaṃ satyaṃ satyeṣu sāmasu.
ภีษมะประกาศว่า “พระองค์คือรากฐานสูงสุดของสรรพจักรวาล เหล่าเทพรู้จักพระองค์ในนาม ‘นารายณะ’ พระองค์เหนือกว่ามาตรวัดทั้งปวง: ละเอียดกว่าสิ่งที่ละเอียด กว้างใหญ่กว่าสิ่งที่กว้างใหญ่; หนักกว่าสิ่งที่หนัก และสูงส่งยิ่งกว่าสิ่งที่สูงส่ง ในถ้อยคำแห่งพระเวทและบทอนุวากะ ในคัมภีร์นิษัทและอุปนิษัท ตลอดจนบทสวดสามันที่กล่าวความจริง บรรดาฤษีสรรเสริญพระองค์ว่า ‘สัจจะ’ และ ‘สัตยกรรมะ’—ผู้ซึ่งการกระทำของพระองค์เองเป็นความจริง”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The Supreme (Nārāyaṇa) is the ultimate ground of existence and the standard of dharma: He is identified with Satya (Truth) and with satyakarman (truthful action), implying that ethical life must be rooted in reality and integrity rather than expediency.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and ultimate principles; here he elevates the discussion to the highest metaphysical level by describing Nārāyaṇa as the cosmic foundation praised throughout Vedic and Upaniṣadic revelation.