Shloka 183
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
एको यं वेद भगवान् धाता नारायणो हरि: । उनका न आदि है न अन्त। वे ही परब्रह्म परमात्मा हैं। उनको न देवता जानते हैं न ऋषि। एकमात्र सबका धारण-पोषण करनेवाले ये भगवान् श्रीनारायण हरि ही उन्हें जानते हैं
eko yaṃ veda bhagavān dhātā nārāyaṇo hariḥ | na tasya ādir na antaḥ | sa eva parabrahma paramātmā | na taṃ devā jānanti na ṛṣayaḥ | eka-mātraḥ sarva-dhāraṇa-poṣaṇa-kartā bhagavān śrī-nārāyaṇo hariḥ tam eva veda |
ภีษมะกล่าวว่า— ผู้ที่รู้ความจริงสูงสุดนั้นโดยแท้มีเพียงหนึ่งเดียว คือพระภควาน ธาตา—นารายณ์ หริ ผู้ทรงค้ำจุนจักรวาล พระองค์ไม่มีต้นกำเนิดและไม่มีที่สุด พระองค์เองคือปรพรหมและปรมาตมัน เหล่าเทวะและฤๅษีหาอาจรู้พระองค์โดยครบถ้วนไม่ มีเพียงพระศรีนารายณ์หริ ผู้ทรงอุ้มชูและบำรุงสรรพชีวิตเท่านั้น ที่รู้ความจริงอันยิ่งนั้น
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the transcendence of the Supreme Reality: the ultimate Brahman/Paramātmā is beginningless and endless, beyond the full grasp of even gods and sages. It emphasizes that Nārāyaṇa (Hari), as the all-sustaining Lord, is uniquely identified with and capable of knowing that supreme principle—highlighting both metaphysical supremacy and devotional orientation.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and higher spiritual truths after the war. Here he turns to a theological affirmation: he proclaims Nārāyaṇa/Hari as the supreme sustainer and identifies the ultimate, unknowable-to-others Absolute with Him, underscoring the limits of ordinary divine and ascetic knowledge.