Shloka 5
धृतराष्ट्र-सेवा, राज्य-कार्य-विभागः
Service to Dhṛtarāṣṭra and Allocation of State Duties
“महाराज धृतराष्ट्र मेरे पिता (ताऊ) और श्रेष्ठ देवता हैं। जो लोग मेरा प्रिय करना चाहते हों उन्हें सदा उनकी आज्ञाके पालन तथा हित-साधनमें लगे रहना चाहिये ।।
vaiśampāyana uvāca | mahārāja dhṛtarāṣṭro me pitā (tāu) ca śreṣṭha-devatā ca | ye janā mama priyaṃ kartum iccheyuḥ te sadā tasya ājñā-pālane hita-sādhane ca yuktā bhaveyuḥ || etad-arthaṃ hi jīvāmi kṛtvā jñāti-vadhaṃ mahat | asya śuśrūṣaṇaṃ kāryaṃ mayā nityam atandriṇā ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “พระเจ้าธฤตราษฏระทรงเป็นดุจบิดา (ดุจอา) และเป็นดุจเทวะผู้ควรบูชาแก่ข้าพเจ้า ผู้ใดปรารถนาจะทำให้ข้าพเจ้าพอใจ ผู้นั้นพึงตั้งมั่นเสมอในการนอบน้อมตามพระบัญชาและบำรุงพระสวัสดิภาพของพระองค์ แท้จริงแล้ว ครั้นได้เกิดการสังหารหมู่ใหญ่หลวงในหมู่ญาติของตน ข้าพเจ้าจึงมีชีวิตอยู่เพื่อเหตุนี้เอง—ต้องไม่ขาด ไม่ประมาท ตั้งใจอยู่ในงานรับใช้และดูแลพระองค์ตลอดกาล”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames dharma after catastrophe: having participated in the destruction of one’s own kin, one must take responsibility through vigilant service, obedience, and active welfare of the elder/king regarded as a father-figure and highest authority.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker declares that Dhṛtarāṣṭra is like a father and worthy of reverence; therefore, anyone wishing to please the speaker should obey Dhṛtarāṣṭra and work for his good. The speaker emphasizes living on specifically to serve Dhṛtarāṣṭra after the immense kinsmen-slaying of the war.