Shloka 153
युधिष्ठिरस्य राज्याभिषेकः | Yudhiṣṭhira’s Royal Consecration
धृतराष्ट्रश्न॒ राजर्षि: सर्वा: प्रकृतयस्तथा । तत्पश्चात् दशार्हवंशी श्रीकृष्णने उठकर जिसकी पूजा की गयी थी
vaiśampāyana uvāca | dhṛtarāṣṭraś ca rājarṣiḥ sarvāḥ prakṛtayas tathā | tatpaścāt daśārhavaṃśī śrīkṛṣṇas samutthāya yasya pūjā kṛtābhavat sa pāñcajanyaśaṅkhaṃ haste gṛhītvā jalena pṛthivīpatiṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram abhiṣiñcat | tataḥ rājā dhṛtarāṣṭraḥ prakṛtivargasya cānye sarve 'pi abhiṣekakriyāṃ samāpayan |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้นแล้ว พระราชฤๅษีธฤตราษฏระพร้อมด้วยหมู่ “ปรกฤติ” ทั้งปวง คือเสนาบดีและปวงชนผู้เป็นหลักของนคร ต่างปฏิบัติตามสมควร ครั้นต่อมา ศรีกฤษณะผู้สืบสายทศารหะ ผู้ได้รับการบูชาอย่างถูกต้อง ได้ลุกขึ้น ถือสังข์ปาญจชันยะไว้ในพระหัตถ์ แล้วใช้น้ำอภิเษกเจิมสถาปนา ยุธิษฐิระโอรสแห่งกุนตี ให้เป็นปฐพีปติ ครั้นแล้ว พระเจ้าธฤตราษฏระและหมู่ปรกฤติอื่นทั้งหมดก็ร่วมกันประกอบพิธีราชาภิเษกให้สำเร็จบริบูรณ์
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate rule is not merely seized by power; it is established through dharma—public consent, proper rites, and the participation of elders and the state’s constituents. Even after conflict, ethical governance requires reconciliation and orderly restoration.
After the war, Kṛṣṇa—having been honored—stands and performs Yudhiṣṭhira’s coronation using consecrating water and the Pāñcajanya conch. Dhṛtarāṣṭra and the assembled ministers/citizens then complete the remaining coronation rites, formally installing Yudhiṣṭhira as king.