Shloka 9
अहं कस्य कुतो वापि कः को मे ह भवेदिति । प्रयोजनमतिर्नित्यमेवं मोक्षाश्रमे वसेत्,“मैं किसका हूँ? कहाँसे आया हूँ, मेरा कौन है? तथा इस जीवनका प्रयोजन क्या है?! इत्यादि बातोंका सदा विचार करते हुए ही संन्यासीको संन्यास-आश्रममें रहना चाहिये
ahaṁ kasya kuto vāpi kaḥ ko me ha bhaved iti | prayojanamatiḥ nityam evaṁ mokṣāśrame vaset ||
“เรานี้เป็นของผู้ใด? มาจากที่ใด? ใครกันเล่าที่เป็น ‘ของเรา’? ชีวิตนี้มีจุดหมายอะไร?”—ผู้สละเรือนควรพำนักในอาศรมแห่งโมกษะ โดยให้จิตตั้งมั่นอยู่กับการใคร่ครวญเช่นนี้เสมอ
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A renunciant should live with continuous self-inquiry—questioning ownership, origin, and attachment (“mine-ness”)—so the mind stays oriented toward life’s true purpose: liberation.
In the Shanti Parva instruction setting, Bhishma is advising on the discipline of the mokṣa-oriented life, describing the inner contemplations that should accompany dwelling in the renunciant āśrama.