Shloka 53
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
इक्ष्वाकुके उपदेशसे इस सात्वत धर्मका सम्पूर्ण जगतमें प्रचार और प्रसार हो गया। नरेश्वर! कल्पान्तमें यह धर्म फिर भगवान् नारायणको ही प्राप्त हो जायगा ।।
Vaishampāyana uvāca | Ikṣvāku-ke upadeśa se asya Sātvata-dharmasya sampūrṇa-jagate pracāraḥ prasāraś ca abhavat | Nareśvara! kalpānte ayaṃ dharmaḥ punaḥ Bhagavantaṃ Nārāyaṇam eva prāpsyati || Yatīnāṃ cāpi yo dharmaḥ sa te pūrvaṃ nṛpottama kathito Hari-gītāsu samāsa-vidhi-kalpitaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ด้วยคำสอนของอิกษวากุ ธรรมะแห่งสาตวตะนี้จึงประกาศก้องและแผ่ขยายไปทั่วทั้งโลก. โอ้พระนเรศวร เมื่อสิ้นกัลป์ ธรรมะนี้จักกลับไปสู่พระภควานนารายณะเพียงผู้เดียวอีกครั้ง. ส่วนวัตรปฏิบัติของเหล่ายติ โอ้พระราชาผู้ประเสริฐ ข้าพเจ้าได้อธิบายแก่พระองค์ไว้ก่อนแล้วใน ‘บทเพลงแห่งหริ’ โดยจัดวางด้วยวิธีสรุปย่อ”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that a sacred ethical-devotional tradition (Sātvata dharma) spreads through authoritative instruction, yet ultimately belongs to and returns to Nārāyaṇa at the end of cosmic time; it also points to a previously given concise teaching on the renunciants’ code (yati-dharma).
Vaiśampāyana, continuing his narration to the king, notes the historical dissemination of Sātvata dharma from Ikṣvāku’s teaching and reminds the listener that he has already summarized the discipline of ascetics in an earlier ‘Hari-gītā’ section.