Shloka 393
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
तज्जगादारविन्दाक्षो ब्रह्मण: पश्यतस्तदा । नृपश्रेष्ठ! फिर पूर्वकालमें ब्रह्माजीने नासिकाके द्वारा जब पाँचवाँ जन्म ग्रहण किया
tajjagādāravindākṣo brahmaṇaḥ paśyatastadā | nṛpaśreṣṭha! punaḥ pūrvakāle brahmājīne nāsikayā dvārā yadā pañcamaṃ janma gṛhītavān, tadā svayaṃ kamalanayano bhagavān nārāyaṇo hariḥ brahmaṇaḥ sammukhe ’sya dharmasya upadeśaṃ cakāra |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ครั้งนั้น พระผู้มีเนตรดุจดอกบัวได้ตรัส ขณะพรหมากำลังทอดพระเนตรอยู่ โอ้ราชาผู้ประเสริฐ! ในกาลก่อน เมื่อพรหมาทรงรับกำเนิดครั้งที่ห้าทางนาสิกา พระนารายณะผู้เป็นหริ—ผู้มีเนตรดุจดอกบัว—ได้ทรงแสดงธรรมนี้ต่อหน้าพรหมาโดยตรง”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage grounds dharma in divine revelation: Nārāyaṇa Himself instructs Brahmā, implying that ethical order is not merely human convention but a cosmic principle transmitted from the Supreme to the creator-god.
Vaiśampāyana narrates a primordial episode: in an earlier age, during a special ‘fifth birth’ of Brahmā (described as arising through the nostril), the lotus-eyed Nārāyaṇa/Hari speaks and teaches ‘this dharma’ directly before Brahmā.