Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank

सर्वेषामाश्रयो विष्णुरैश्वरं विधिमास्थित: । सर्वभूतकृतावासो वासुदेवेति चोच्यते,समस्त विश्वमें जो कोई देवताओंके लिये यज्ञ और पितरोंके लिये श्राद्ध करते हैं, दान देते हैं और बड़ी भारी तपस्या करते हैं, उन सबके आश्रय भगवान्‌ विष्णु ही हैं। वे अपने ऐश्वर्ययोगमें स्थित रहते हैं। सम्पूर्ण प्राणियोंके आवासस्थान होनेके कारण वे “वासुदेव" कहे जाते हैं

sarveṣām āśrayo viṣṇur aiśvaraṁ vidhim āsthitaḥ | sarvabhūtakṛtāvāso vāsudeveti cocyate ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—พระวิษณุทรงเป็นที่พึ่งของสรรพชน ทรงสถิตในระเบียบแห่งอิศวรรย์ และเพราะทรงเป็นที่พำนักของสรรพสัตว์ จึงทรงถูกเรียกว่า “วาสุเทวะ”

सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
आश्रयःrefuge; support
आश्रयः:
Karta
TypeNoun
Rootआश्रय
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
ऐश्वरम्lordly; sovereign (state/condition)
ऐश्वरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऐश्वर
FormNeuter, Accusative, Singular
विधिम्mode; rule; order; condition
विधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थितःhaving assumed; abiding in
आस्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormPast active participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
सर्वभूतकृतावासःwhose abode is made (i.e., constituted) by all beings / in whom all beings dwell
सर्वभूतकृतावासः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वभूतकृतावास
FormMasculine, Nominative, Singular
वासुदेवःVasudeva (name of Vishnu/Krishna)
वासुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
and
:
TypeIndeclinable
Root
उच्यतेis called; is said
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormLat (Present), Atmanepada, Third, Singular, Passive

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
V
Viṣṇu
V
Vāsudeva

Educational Q&A

All religious acts—yajña for the gods, śrāddha for the ancestors, dāna, and tapas—ultimately rest upon Viṣṇu as the universal refuge; his name “Vāsudeva” highlights him as the indwelling abode and support of all beings.

In the didactic discourse of the Śānti Parva, Vaiśaṃpāyana states a theological conclusion: the efficacy and grounding of varied dharmic practices are traced back to Viṣṇu, who remains established in sovereign divine order and pervades all beings as their dwelling-place.