Shloka 86
जगौ यद् भगवान् व्यासो राज्ञ: पारिक्षितस्य वै । सूतपुत्रने कहा--शौनकजी! मैं तुमसे वेदतुल्य प्रमाणभूत सारा पुरातन वृत्तान्त कहूँगा, जिसे भगवान् व्यासने- राजा जनमेजयको सुनाया था,मनश्लवापि ततो भूतमव्यक्तगुणलक्षणम् | नारायणपर: कालो ज्योतिषामयनं च यत् अव्यक्त गुण एवं लक्षणवाला मन नामक भूत, काल और नक्षत्रमण्डल--ये सब नारायणके ही अश्रित हैं
jagau yad bhagavān vyāso rājñaḥ pārīkṣitasya vai | sūtaputrāya kathā—śaunakajī! ahaṃ tubhyaṃ vedatulyapramāṇabhūtaṃ sarvaṃ purātana-vṛttāntaṃ vakṣyāmi, yaṃ bhagavān vyāsaḥ rājñe janamejayāya śrāvayāmāsa | manaś caiva api tato bhūtam avyaktaguṇa-lakṣaṇam | nārāyaṇa-paraḥ kālo jyotiṣām ayanaṃ ca yat ||
เรื่องราวโบราณที่พระภควานวยาสะได้ขับขานแก่พระราชาแห่งวงศ์ปาริกษิต—ข้าพเจ้าจะกล่าวเรื่องนั้น. ‘มานัส’ คือจิต อันมีคุณและลักษณะอันไม่ปรากฏ, ทั้งกาลเวลา และวิถีโคจรของดวงประทีปแห่งฟากฟ้า (หมู่นักษัตรเป็นต้น)—ทั้งหมดนี้ล้วนพึ่งพิงนารายณ์.
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a theological-metaphysical hierarchy: mind (as an unmanifest principle), time, and the motions of the luminaries are not independent ultimate realities; they are grounded in and dependent upon Nārāyaṇa as the supreme support.
Śaunaka frames the transmission of an ancient, Veda-like authoritative account: what Vyāsa conveyed within the royal lineage (Parīkṣit/Janamejaya) and to the Sūta’s son is now being retold, introducing a cosmological teaching centered on Nārāyaṇa.