Shloka 44

Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank

Devanagari script

प्रथित: पुण्डरीकाक्ष प्रधानगुणकल्पित: । त्वमीश्वरः स्वभावश्च स्वयम्भू: पुरुषोत्तम,कमलनयन! आपका पुत्र मैं शुद्ध सत्त्वमय शरीरसे उत्पन्न हुआ हूँ। आप ईश्वर, स्वभाव, स्वयम्भू एवं पुरुषोत्तम हैं

Transliteration

vaiśaṃpāyana uvāca |

prathitaḥ puṇḍarīkākṣaḥ pradhānaguṇakalpitaḥ |

tvam īśvaraḥ svabhāvaś ca svayambhūḥ puruṣottama, kamalanayana |

Translation

โอ้ผู้มีเนตรดุจดอกบัว พระองค์ทรงเลื่องนามว่า “ปุณฑรีกากษะ” ผู้ดำรงอยู่ด้วยหลักการปฐมและคุณทั้งหลาย พระองค์คืออิศวร คือสภาวะอันเป็นรากฐาน ทรงอุบัติด้วยพระองค์เอง และทรงเป็นบุรุษสูงสุด

Word by Word

• प्रथितः: renowned, celebrated
• प्रथितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: प्रथित (कृदन्त; √प्रथ्)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पुण्डरीकाक्षः: lotus-eyed (epithet)
• पुण्डरीकाक्षः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुण्डरीकाक्ष
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रधानगुणकल्पितः: constituted/formed by Pradhāna and the guṇas
• प्रधानगुणकल्पितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: प्रधान-गुण-कल्पित (कृदन्त; √कॢप्)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Noun
• Root: युष्मद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ईश्वरः: Lord, ruler
• ईश्वरः: Karta
• Type: Noun
• Root: ईश्वर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• स्वभावः: intrinsic nature
• स्वभावः: Karta
• Type: Noun
• Root: स्वभाव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• स्वयम्भूः: self-born, self-existent
• स्वयम्भूः: Karta
• Type: Noun
• Root: स्वयम्भू
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पुरुषोत्तमः: best of persons; Supreme Person
• पुरुषोत्तमः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुरुषोत्तम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• कमलनयन: O lotus-eyed one
• Type: Noun
• Root: कमलनयन
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

वैशग्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu/Nārāyaṇa)
• Puruṣottama