Shloka 3
हव्यकव्यभुजो विष्णुरुदक्पूर्वे महोदधौ,समुद्रके उत्तर-पूर्वभागमें हव्य और कव्यका भोग ग्रहण करनेवाले भगवान् विष्णुने महान् हयग्रीवावतार धारण किया था, यह बात आपने पहले मुझसे कही थी। साथ ही यह भी बतायी थी कि भगवान् परमेष्ठी ब्रह्माने उस रूपका प्रत्यक्ष दर्शन किया था
Śaunaka uvāca: havyakavyabhujo Viṣṇur udakpūrve mahodadhau; samudrake uttarapūrvabhāge havyaṃ ca kavyaṃ ca bhogaṃ gṛhṇan bhagavān Viṣṇur mahān Hayagrīvāvatāraṃ dhārayāmāsa—etad bhavān pūrvaṃ mama kathitavān. sārdhaṃ caitad api vyākhyātaṃ yat bhagavān Parameṣṭhī Brahmā tasya rūpasya pratyakṣa-darśanaṃ kṛtavān.
เศานกะกล่าวว่า—“ก่อนหน้านี้ท่านได้บอกข้าพเจ้าว่า พระวิษณุผู้ทรงรับเครื่องบูชา ‘หัวยะ’ แด่เทพ และ ‘กัวยะ’ แด่บรรพชน ได้ทรงอวตารเป็นมหาหยครีวะ ณ แดนทิศตะวันออกเฉียงเหนือของมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ และท่านยังได้อธิบายว่า พระพรหมผู้เป็นปรเมษฐีได้ทอดพระเนตรรูปนั้นโดยตรง”
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse underscores Viṣṇu’s role as the ultimate recipient and sanctifier of both divine and ancestral offerings (havya and kavya), and affirms the authority of direct divine revelation—Brahmā himself beholds the Lord’s form—thereby grounding ritual and theology in a higher, witnessed reality.
Śaunaka recalls a prior account: Viṣṇu manifested as Hayagrīva in the north‑eastern part of the great ocean, and Brahmā (Parameṣṭhī) directly saw that incarnation. The speaker is prompting continuation or clarification of that earlier narration.