Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank

जगतत्रिन्तयन्‌ सृष्टिं चित्रां बहुगुणोद्धवाम्‌ । तस्य चिन्तयत: सृष्टि महानात्मगुण: स्मृत:,उस समय वे नाना गुणोंसे उत्पन्न होनेवाली जगत्‌की अद्भुत सृष्टिके विषयमें विचार करने लगे। सृष्टिके विषयमें विचार करते हुए उन्हें अपने गुण महान्‌ (महत्तत्त्व) का स्मरण हो आया। उससे अहंकार प्रकट हुआ। वह अहंकार ही चार मुखोंवाले ब्रह्माजी हैं, जो सम्पूर्ण लोकोंके पितामह और भगवान्‌ हिरण्यगर्भके नामसे प्रसिद्ध हैं

jagat-triṇintayan sṛṣṭiṃ citrāṃ bahu-guṇodbhavām | tasya cintayataḥ sṛṣṭiḥ mahān-ātma-guṇaḥ smṛtaḥ ||

พระองค์ทรงใคร่ครวญการสร้างสรรพโลกอันน่าอัศจรรย์ ซึ่งหลากลักษณ์และอุบัติจากคุณนานาประการ ครั้นทรงดำริถึงการอุบัติแห่งสรรพสิ่ง ‘มหัต’—หลักการอันยิ่งใหญ่ (ปัญญาจักรวาล)—ก็ปรากฏขึ้นในพระสำนึก

जगत्the world/universe
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Accusative, Singular
चिन्तयन्thinking/pondering
चिन्तयन्:
Karta
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
सृष्टिम्creation
सृष्टिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसृष्टि
FormFeminine, Accusative, Singular
चित्राम्wonderful/variegated
चित्राम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचित्र
FormFeminine, Accusative, Singular
बहुगुणोद्भवाम्arising from many qualities
बहुगुणोद्भवाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहुगुणोद्भवा
FormFeminine, Accusative, Singular
तस्यof him/of that
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
चिन्तयतःwhile (he) was thinking / of (him) thinking
चिन्तयतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
सृष्टिःcreation
सृष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootसृष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
महानात्मगुणःthe great self-quality (i.e., the Mahat principle/guṇa)
महानात्मगुणः:
Karta
TypeNoun
Rootमहानात्मगुण
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःwas remembered / came to mind
स्मृतः:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
J
jagat (the universe)
S
sṛṣṭi (creation)
M
Mahat (mahān-tattva)