Shloka 20
Adhyāya 348: Nāga–Nīgabhāryā Saṃvāda on Anger, Hope, and Ethical Response
त्रिगुणो विगुण श्षतुरात्मधर: पूर्तेष्टयोश्न फलभागहर: । विदधातु नित्यमजितो5तिचलो गतिमात्मगां सुकृतिनामृषीणाम्
vaiśampāyana uvāca | triguṇo viguṇaś catur-ātma-dharaḥ pūrteṣṭayoś ca phala-bhāga-haraḥ | vidadhātu nityam ajito 'ti-calo gatim ātma-gāṃ sukṛtinām ṛṣīṇām ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— แม้ทรงเกี่ยวข้องกับคุณทั้งสาม แต่แท้จริงทรงอยู่เหนือคุณทั้งปวง; ทรงดำรงรูปจตุรวยูหะคือ วาสุเทวะ สังกัรษณะ ประทยุมน์ และอนิรุทธะ; ทรงรับส่วนแห่งผลของอิษฏะ (ยัญพิธีและการบูชา) และอาปูรตะ (ทานสาธารณะ เช่น ขุดบ่อ สร้างสระ เป็นต้น); ทรงเป็นผู้ไม่อาจพิชิตได้ตลอดกาล และไม่เคยคลอนแคลนจากความมั่นคง—ขอพระภควาน ศรีหริ พระองค์นั้น โปรดประทานแก่ฤๅษีผู้มีบุญธรรมทั้งหลายซึ่งรู้แจ้งอาตมันแล้ว ซึ่งคติสูงสุดอันเป็นทางหลุดพ้น โดยสม่ำเสมอเถิด
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Lord as both immanent (connected with the three guṇas and the fruits of ritual/charity) and transcendent (beyond guṇas), and presents liberation as His gift: the highest ‘gati’ arises from inward Self-knowledge and is granted to the righteous sages through divine grace.
In Vaiśampāyana’s narration within Śānti Parva’s didactic setting, a benedictory eulogy is offered to Śrīhari, identifying Him with the fourfold forms (Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna, Aniruddha) and praying that He bestow the supreme destiny upon meritorious ṛṣis.